Gullfoss er í efri hluta Hvítár. Vatnið fellur niður tvö þrep, annað 11 m hátt og hitt 22 m, ofan í um 2 km langt gljúfur neðan fossanna. Gljúfrið varð til í lok ísaldar í hamfaraflóðum og lengist um 25 cm á ári vegna stöðugs rofs.
Sigríður Tómasdóttir fæddist í Brattholti árið 1874 og bjó þar alla ævi. Stundum var mjög líflegt á bænum því gestir komu úr öllum heimshornum til að sjá hinn rómaða Gullfoss. Systurnar á bænum voru mjög hændar að fossinum og voru leiðsögumenn gestanna. Systurnar lögðu fyrsta stíginn að Gullfossi.
Um aldamótin 1900 höfðu erlendir fjárfestar áhuga á að nýta íslenska fossa til raforkuframleiðslu. Englendingur hafði áhuga á Gullfossi og bauð Tómasi, föður Sigríðar, 50.000,00 íslenskar krónur fyrir fossinn, en svar hans var: „Ég sel ekki vini mína." Fjármálamenn, sem síðar komust yfir fossinn, vildu virkja hann. Þá hófst barátta Sigríðar fyrir því að bjarga fossinum. Andstæðingar hennar voru margir af valdamestu og ríkustu mönnum landsins. Hún fór margar langar og erfiðar ferðir, meðal annars gangandi til Reykjavíkur (120 kílómetra aðra leiðina) til að tala máli sínu. Þegar allt virtist tapað hótaði hún að kasta sér í fossinn.
Sigríður lést árið 1957 og var jarðsett í Haukadalskirkjugarði. Hennar verður alltaf minnst sem bjargvættar Gullfoss. Myndhöggvarinn Ríkharður Jónsson gerði minnisvarða hennar sem stendur við fossinn. Heimild: vefur Brattholts.